Zwolnienie od kosztów sądowych

Jak uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych i pomoc pełnomocnika z urzędu?

Wysokość opłat w niektórych sprawach cywilnych

Postępowanie sądowe w naszym kraju jest płatne. Również płatna jest pomoc adwokata, który na Państwa zlecenie reprezentuje Państwa przed sądem.

Poza małymi wyjątkami, jeśli wnosimy pozew lub wniosek do sądu, już wraz z tym pismem powinniśmy uiścić opłatę sądową, której wysokość zależy od konkretnej sprawy. W 2019 r. ustawodawca zmienił ustawę o kosztach sądowych w sprawach cywilnych i podwyższył opłaty sądowe w wielu kwestiach.

Aby nie zamykać najuboższym prawa do sądu, ustawodawca daje możliwość ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych (w tym opłaty „wstępnej” i innych kosztów mogących powstać w trakcie postępowania, np. kosztów opinii biegłych). W przypadku kiedy Państwa dochody nie pozwalają na uiszczenie kosztów sądowych, nie macie Państwo oszczędności ani wartościowych przedmiotów, należy złożyć wniosek do sądu o zwolnienie od kosztów. Do takiego wniosku wystarczy dołączyć oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania na urzędowym formularzu. W oświadczeniu tym wskazać trzeba dochody ze wszystkich źródeł, w tym zasiłki, majątek (nieruchomości oraz wartościowe ruchomości), wierzytelności, oszczędności. W oświadczeniu wskazujemy także kto należy do Państwa gospodarstwa domowego oraz koszty utrzymania rodziny. Wniosek o zwolnienie od kosztów winno się złożyć we właściwym do rozpatrzenia sprawy, sądzie. We wniosku wystarczy wskazać swoje dane osobowe i adresowe, a także wyjaśnić jaką sprawę chcemy założyć. Warto zatrzymać dowód nadania wniosku lub prezentatę sądu, jeśli wniosek złożono w biurze podawczym sądu. Jeśli natomiast są Państwo w stanie ponieść koszt wpisu (wstępnej opłaty sądowej), jednak trudności pojawią się w trakcie postępowania, np. w związku z kosztem opinii biegłego, to także na tym etapie postępowania można złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów, a sposób postępowania jest taki, jak wskazano wyżej. Jeśli decyzja sądu będzie przychylna do Państwa wniosku – sąd może zwolnić od kosztów w całości lub w części ułamkowej, co oznacza, że będziecie Państwo musieli ponosić jedynie wskazaną przez sąd część kosztów.

Wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów mogą Państwo ubiegać się o wyznaczenie dla Państwa pełnomocnika z urzędu, jeśli nie są Państwo w stanie ponieść kosztów profesjonalnego pełnomocnika z wyboru oraz jeśli nie czują się Państwo na siłach lub brakuje Państwu wiedzy jak poprowadzić swoją sprawę w sądzie. Koniecznym elementem ubiegania się o ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest wcześniejsze uzyskanie zwolnienia od kosztów w całości lub w części. We wniosku o adwokata z urzędy można zgodnie z prawem wskazać konkretnego adwokata – wymienić go z imienia i nazwiska, któremu ufacie, aby to on był Państwa pełnomocnikiem z urzędu.

Na rozstrzygnięcie sądu w kwestii kosztów sądowych i pełnomocnika z urzędu służy zażalenie. Oznacza to, że jeśli nie zgadzacie się Państwo z odmowną decyzją sądu, warto wnieść zażalenie, aby sprawę rozpoznał inny skład sędziowski jeszcze raz. Termin na wniesienie zażalenia to 7 dni od dnia doręczenie zażalenia z uzasadnieniem.

Na marginesie dodam, że w razie oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych nie można ponownie domagać się zwolnienia powołując się na te same okoliczności, które stanowiły uzasadnienie oddalonego wniosku. Ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, oparty na tych samych okolicznościach, podlega odrzucenia a na odrzucenie wniosku nie przysługuje zażalenie.

Poniżej wskazuję opłaty sądowe w niektórych sprawach, (stan na dzień 10 sierpnia 2020 r.):

  1. opłata od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku: 100 zł, plus 5 zł opłaty rejestrowej,
  2. opłata od pozwu o rozwód lub separację: 600 zł,
  3. opłata od wniosku o przyjęcia oświadczenia o odrzuceniu spadku: 100 zł,
  4. w sprawach o prawa majątkowe (o zapłatę) wysokość opłaty uzależniona jest od wartości przedmiotu sporu lub wartości przedmiotu zaskarżenia (w przypadku wnoszenia apelacji) i wynosi:

– do 500 zł – opłata 30 zł,

– ponad 500 do 1.500 zł – opłata 100 zł,

– ponad 1.500 zł do 4.000 zł – opłata 200 zł,

– ponad 4.000 zł do 7.000 zł – opłata 400 zł,

– ponad 7.000 zł do 10.000 zł – opłata 500 zł,

– ponad 10.000 zł do 15.000 zł – opłata 750 zł,

– ponad 15.000 zł do 20.000 zł – 1.000 zł.

  1. natomiast, w sprawach gdzie wartość przedmiotu sporu lub przedmiotu zaskarżenia jest wyższa niż 20.000 zł to wnosi się opłatę stosunkową w wysokości 5% tej wartości,
  2. opłata od pozwu o zaprzeczenie ojcostwa lub macierzyństwa: 200 zł,
  3. opłata od wniosku o stwierdzenie zasiedzenia: 2.000 zł,
  4. opłata od wniosku o podział majątku: 1.000 zł,
  5. opłata od wniosku o ustanowienie drogi koniecznej: 200 zł.

Postępowania w sprawach pracowniczych i ubezpieczeń społecznych są w przeważającej części zwolnione od opłat. Natomiast osoba, która wnosi o zasądzenie alimentów jest zwolniona od kosztów sądowych w całości z urzędu (bez konieczności wnoszenia wniosku o zwolnienie).

Na koniec dodam, iż zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia strony przegrywającej od obowiązku zwrotu kosztów stronie przeciwnej, która wygrała proces.

W kancelarii pomagamy w złożeniu wniosku o zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata z urzędu. Zapraszamy do współpracy.